Ramazanda diabet: kimlər oruc tuta bilər, necə qidalanmalı | Dr. Mədinə Dilbazi

Kimlər üçün oruc tövsiyə olunmur?

Beynəlxalq Diabet Federasiyası (IDF) və Diabet və Ramazan (DaR) Alyansının 2021-ci il təlimatı riski bal sistemi ilə qiymətləndirir: diabetin növü və müddəti, müalicə növü, hipoqlikemiya və ketoasidoz epizodları, şəkər nəzarəti, ağırlaşmalar, hamiləlik, kövrəklik və koqnitiv vəziyyət, fiziki iş və oruc saatlarının uzunluğu nəzərə alınır. 0–3 bal aşağı, 3,5–6 bal orta, 6 baldan çox isə yüksək risk sayılır; yüksək riskdə oruc tövsiyə olunmur. 2026-cı ildə dərc olunmuş yenilənmiş risk kalkulyatorunda hamiləlikdə istənilən növ diabet avtomatik olaraq yüksək risk hesab olunur, CGM istifadəsi isə riski bir qədər azaldan amil kimi nəzərə alınır. Həkimin paylaşımlarında oruc tutması tövsiyə edilməyən qruplar: tip 1 diabet; son 3 ayın orta şəkəri (HbA1c) çox yüksək olanlar və aclıq şəkəri 300 mq/dl-dən yuxarı olanlar;

gündə bir neçə dəfə insulin vuranlar, şəkəri tez-tez qalxıb-enənlər və tez-tez hipoqlikemiya keçirənlər; tək yaşayan yaşlı diabetlilər, 75 yaşdan yuxarı olanlar; diabetin ciddi ağırlaşmaları və ya hansısa orqan çatışmazlığı olanlar; Yekun qərar fərdi risk qiymətləndirməsinə görə verilir.

Oruc zamanı təhlükəsizlik qaydaları

Barmaqdan şəkər ölçmək orucu pozmur və mütləq edilməlidir. Şəkər 70 mq/dl-dən aşağı düşərsə və ya 300 mq/dl-dən yuxarı qalxarsa, eləcə də hipoqlikemiya əlamətləri, susuzluq, huş pozuntusu olarsa oruc dərhal pozulmalıdır. Şəkər 70–90 mq/dl aralığındadırsa, 1 saat ərzində yenidən ölçülməlidir. Dərmanların dozası və qəbul vaxtı Ramazandan əvvəl həkimlə yenidən planlaşdırılır.

Qidalanma

Qidaları dörd qrupa ayırın: süd-qatıq-pendir; ət-toyuq-balıq-yumurta-paxlalılar; tərəvəz-meyvə; çörək-taxıllar. İmsak: az yağlı pendir, çovdar və ya tam kəpəkli çörək, yumurta, mövsüm tərəvəzləri, bir meyvə, ayran və ya süd — liflə zəngin bu yemək iftara qədər tox saxlayır. Dərmanları unutmayın. İftar: bir kasa şorba və bol göyərtili, mövsüm tərəvəzli salatla açın; 15–30 dəqiqə ara verdikdən sonra ət və tərəvəzlə zəngin əsas yeməyə keçin. Gecə: gün ərzində çatışmayan vitamin və minerallar üçün bir ovuc çərəz və qatıq. Maye: bol su, şəkərsiz kompot, ayran, süd; çay və qəhvəni azaldın. Unutmayın: hər şey qədərində.

Fiziki aktivlik

İftardan bir saat əvvəl yüngül hərəkət və gəzinti, iftardan bir saat sonra isə nisbətən intensiv məşq və ya tempdə gəzinti tövsiyə olunur.

Levotiroksin (tiroid hormonu) Ramazanda necə içilir?

Əvvəlcə əmin olun ki, ciddi təzyiq oynamaları, ürəkdöyünmə, halsızlıq yoxdur; şikayət varsa öncə həkimə müraciət edin. Seçimlər: İmsakda — yeməkdən ən azı 30 dəqiqə əvvəl; İmsaka qalxmırsınızsa — gecə yatmazdan əvvəl, son yeməkdən ən azı 2–3 saat sonra, ac qarına; İftarda — dərmanı içib, ən azı 30 dəqiqə sonra yeməyə başlamaq. Dozanı həkiminiz təyin edir; seçdiyiniz rejimi Ramazan boyu dəyişməyin.

Diabet haqqında ən çox eşidilən yanlış inanclar

Dr. Mədinə Dilbazi yazır ki, pasiyentlərinin böyük əksəriyyəti xəstəlikləri barədə bir sıra fikirləri yanlış bilir və eşidir.

Tiroid düyünü aşkarlandı: nə etməli?

Gündəlik praktikada ən çox rast gəlinən pasiyent qruplarından biri tiroid düyünü aşkarlanan, kiminsə biopsiya, kiminsə əməliyyat, kiminsə yalnız…

Levotiroksini necə qəbul etməli?

Levotiroksin dünyada ən çox istifadə olunan dərmanlardandır, lakin onun təsiri qəbul qaydalarına çox həssasdır.