MəqaləMədinə Dilbazi
Tiroid düyünü aşkarlandı: biopsiya, izləmə yoxsa əməliyyat? | Dr. Mədinə Dilbazi
Düyünlər niyə bu qədər tez-tez aşkarlanır?
Tiroid düyünləri çox yayılıb və ultrasəs müayinəsinin geniş istifadəsi ilə daha tez-tez görünür. Onların böyük əksəriyyəti xoşxassəlidir; düzgün qiymətləndirmə həm lazımsız əməliyyatların, həm də gecikmiş diaqnozun qarşısını alır.
Addım-addım yanaşma
Palpasiya və ultrasəs: düyünün ölçüsü, quruluşu, kənarları, kalsinatlar, forma və boyun limfa düyünləri qiymətləndirilir. TSH və digər analizlər: TSH aşağıdırsa, düyünün hormon hasil edib-etmədiyi araşdırılır (sintiqrafiya). Hormonların normal olması isə xərçəng riskini inkar etmir. Biopsiya qərarı: solid-hipoexogen quruluş, düzənsiz kənarlar, mikrokalsinatlar, "hündürlüyü enindən çox" forma, patoloji limfa düyünü kimi xüsusiyyətlər biopsiyaya yönəldir. Ölçü tək başına meyar deyil, lakin risk kateqoriyasına görə həddlər var. TİİAB: 10–15 dəqiqəlik, ambulator prosedur; nəticələr Bethesda sistemi ilə (I–VI) təsvir olunur. Qərar: xoşxassəli nəticədə izləmə; qeyri-müəyyən nəticədə təkrar biopsiya və ya molekulyar test; şübhəli və bədxassəli nəticədə cərrahi müalicə.
Bir klinik nümunə (həkimin paylaşımından)
27 yaşlı pasiyentdə 15–25 mm ölçülü düyün aşkarlanıb. Biopsiya düyün böyük olduğu üçün deyil, hipoexogen olduğu, mikrokalsinatlar və mərkəzi-periferik qanlanma xüsusiyyətləri olduğu üçün tövsiyə edilib. Bu nümunə göstərir ki, qərarı ölçü yox, düyünün xüsusiyyətləri müəyyən edir.
Yod nə vaxt kömək edir?
Yod çatışmazlığında vəz kompensator olaraq böyüyür; bu mərhələdə kifayət qədər yod qəbulu vəzin böyüməsinin qarşısını almaqda rol oynayır. Düyünlər artıq formalaşıbsa, yod preparatları onları aradan qaldırmır; yod qəbulu həkimlə razılaşdırılmalıdır. Evdə ağzı açıq yod məhlulu saxlamaq kimi üsulların faydası yoxdur — yod orqanizmə qida (yodlaşdırılmış duz, dəniz məhsulları və s.) ilə daxil olur. Azərbaycanda vəziyyət: keçmişdə ölkəmiz yod çatışmazlığı bölgəsi sayılırdı; 2000-ci illərdə duzun yodlaşdırılması geniş tətbiq olunub. ÜST-nün məlumat bazasındakı son milli göstəriciyə (2007) görə məktəb yaşlı uşaqlarda yod təminatı kifayət səviyyədə olub, lakin daha yeni milli tədqiqat məlumatı yoxdur. Buna görə yodlaşdırılmış duzdan istifadə vacib olaraq qalır.
Xalq üsullarından uzaq durun
Kəhrəba daşı, qurbağa, kələm yarpağı, qoz kimi elmi əsası olmayan üsullar zobu müalicə etmir, sadəcə vaxt itkisidir və diaqnozu gecikdirir. "Sintetik olsa belə, bəzi dərmanlar həyat qurtarır."
Ramazanda diabet və tiroid dərmanları
Diabetlisinizsə və oruc tutmaq niyyətiniz varsa, bu qərarı Ramazandan əvvəl həkiminizlə müzakirə edin.
Levotiroksini necə qəbul etməli?
Levotiroksin dünyada ən çox istifadə olunan dərmanlardandır, lakin onun təsiri qəbul qaydalarına çox həssasdır.
Hamiləlik planlayırsınız? Qalxanabənzər vəzi yoxladın
Ananın tiroid hormonları körpənin inkişafı, xüsusən ilk həftələrdə beyninin formalaşması üçün vacibdir.