Xəstəlik haqqındaMədinə Dilbazi
D vitamini çatışmazlığı: kimlər yoxlanmalı və necə tamamlamalı | Dr. Mədinə Dilbazi
Ümumi tibbi məlumat
Risk qrupları: az günəşə çıxanlar, örtülü geyinənlər, yaşlılar, piylənməsi olanlar, bağırsaqda sovrulma pozuntusu (məsələn, çölyak), bəzi dərmanları qəbul edənlər, osteoporoz və digər sümük xəstəlikləri olanlar, hamilələr. Yoxlama: 25(OH)D analizi. Endocrine Society-nin 2024-cü il təlimatı sağlam, 75 yaşdan kiçik böyüklərdə rutin skrininqi tövsiyə etmir; analiz klinik göstəriş olduqda aparılır. Müalicə: çatışmazlıq təsdiqləndikdə həkimin təyin etdiyi dozada D vitamini; yüksək doz ampulların həkimsiz və nəzarətsiz istifadəsi hiperkalsiemiya kimi zərərli nəticələrə səbəb ola bilər. Günəş: qısa müddətli, dərini yandırmayan günəş təması D vitamini sintezinə kömək edir; uzun müddət və qoruyucusuz günəşdə qalmaq dəri üçün risklidir, buna görə günəş məsləhəti dəri tipinə görə fərdiləşdirilir.
Dr. Mədinə Dilbazinin yanaşması
D vitamini çatışmazlığını insulin rezistentliyi və Haşimoto ilə birlikdə son illərdə ən çox rastlaşdığı endokrin problemlərdən biri kimi qeyd edir; çatışmazlığın yorğunluq, əzələ-sümük ağrıları, əhval düşkünlüyü və artıq yeməyə meyllə müşayiət oluna biləcəyini, lakin bu əlamətlərin spesifik olmadığını və diaqnozun həkimlə qoyulmalı olduğunu izah edir. "Kontrolsuz şəkildə D vitamini ampullarının istifadəsi daha zərərli nəticələrə gətirib çıxara bilər" — həkim D vitamininin həkimlə məsləhətləşmədən qəbul edilməməsini tövsiyə edir. Azərbaycanda may–noyabr aylarında qısa müddətli günəş təmasının (üz, boyun, qollar, ayaqlar açıq) D vitamini sintezi üçün faydalı olduğunu, bunun üçün dəniz kənarına getməyin şərt olmadığını, günəş düşən eyvanın da kifayət etdiyini yazır; qışın sonunda D vitamini ehtiyatlarının ən aşağı olduğunu qeyd edir.
Osteoporoz, hipokalsiemiya və D vitamini çatışmazlığına həsr olunmuş konfransda iştirak edib (2020); həkimin CV-sində İzmirdə (Ege Universiteti) keçdiyi osteoporoz və sümük metabolizmi xəstəlikləri kursu ilə yanaşı "D vitamininin metabolik xəstəliklərdə rolu" mövzusu da qeyd olunur.