Haşimoto tireoiditi: diaqnoz, müalicə və izləmə | Dr. Mədinə Dilbazi

Ümumi tibbi məlumat

Əlamətlər: xroniki yorğunluq, çəki artımı, əsəbilik və ya depressiv əhval, aybaşı pozuntuları, qəbizlik, saç tökülməsi, üşümə; bəzən boyunda şişkinlik, boğazda sıxılma və "boğulma" hissi. Erkən mərhələdə şikayət olmaya bilər. Risk faktorları: qadın cinsi, ailədə tiroid xəstəliyi, digər autoimmun xəstəliklər (tip 1 diabet, çölyak xəstəliyi, vitiliqo və s.), radiasiyaya məruz qalma; stress və hamiləlik-doğuş dövrü xəstəliyin aşkarlanması ilə üst-üstə düşə bilər. Müalicə: hipotireoz (və ya hamiləlik planlaşdırılan bəzi hallarda subklinik hipotireoz) olduqda levotiroksin. Hormon çatışmazlığı olmayan antitel pozitivliyində dərman verilmir, funksiya müəyyən intervallarla yoxlanılır. Yanaşı xəstəliklər: Haşimoto digər autoimmun xəstəliklərlə birgə rast gəlinə bilər; çölyak xəstəliyi bağırsaqda sovrulmanı pozaraq B12, dəmir və D vitamini çatışmazlığına səbəb ola bilər.

Kimlər Haşimoto baxımından yoxlanmalıdır?

Həkimin paylaşımlarında xüsusi qeyd olunan qruplar: təkrarlanan düşük və ya ölü doğuş keçirmiş qadınlar, prolaktin səviyyəsi yüksək olanlar, xolesterini yüksək olanlar, ailəsində zob və xüsusilə Haşimoto olanlar, səbəbi izah olunmayan anemiyası olanlar. Hamiləlik planlaşdıran qadınlarda da tiroid funksiyasının qiymətləndirilməsi vacibdir.

Qidalanma

Ümumi tibbi məlumat · beynəlxalq klinik təlimatlara əsasən Haşimotoda "möcüzəvi pəhriz" yoxdur. Yod qəbulu nə çatışmamalı, nə də həddindən artıq olmalıdır: yodlaşdırılmış duz və normal balanslı qidalanma kifayətdir; əlavə yod və ya selen preparatları yalnız həkim tövsiyəsi ilə qəbul edilir. Çölyak xəstəliyi təsdiqlənməyibsə, qlütensiz pəhrizin Haşimotoya xeyri sübut olunmayıb.

Dr. Mədinə Dilbazinin yanaşması

Haşimotonu insulin rezistentliyi və D vitamini çatışmazlığı ilə birlikdə son illərdə praktikada ən çox rastlaşdığı üç endokrin problemdən biri kimi təqdim edir və bu pasiyentlərə endokrinoloq kontrollarını axsatmamağı tövsiyə edir. Hormonal çatışmazlıq olmayan pasiyentlərə hormon başlamadığını, belə pasiyentləri təxminən 3–6 aydan bir yoxlayaraq çatışmazlıq yarandıqda vaxtında müalicəyə başladığını izah edir. Müalicə başlandıqdan sonra tiroid hormonu qəbulunun əksər hallarda ömürlük olduğunu, istisnaların da mövcud olduğunu və dərmanın özbaşına dayandırılmamalı olduğunu vurğulayır. Kontrol müayinələrdə B12, dəmir və D vitamini göstəricilərinin də qiymətləndirilməsini, çatışmazlıq olduqda nəticəyə uyğun dozada təyin edilməsini tövsiyə edir.

Gənc və yeniyetmələrdə autoimmun tiroid hallarının artdığını müşahidə etdiyini, stressin rolunu nəzərə alaraq bəzi pasiyentləri psixiatr həmkarı ilə birgə dəyərləndirdiyini paylaşıb. Vitiliqo ilə qarşılaşılan endokrin xəstəliklər arasında Haşimotonun ən çox rast gəlinən olduğunu qeyd edib. Hamiləlik planlayan Haşimotolu qadınların əvvəlcə endokrin müayinədən keçməsini və hamiləliyin tiroid hormonları qiymətləndirildikdən sonra planlaşdırılmasını tövsiyə edir; hamiləlik boyu Haşimoto ilə izlədiyi pasiyentlərdən bəhs edir. Zob üçün kəhrəba daşı, qurbağa, kələm yarpağı, qoz kimi elmi əsası olmayan xalq üsullarının vaxt itkisi olduğunu və diaqnozu gecikdirdiyini xəbərdar edir.

Tez-tez verilən suallar

Anti-TPO yüksəkdir, amma TSH normaldır. Dərman lazımdır? Adətən yox. Hormon çatışmazlığı yoxdursa levotiroksin başlanmır; tiroid funksiyası müəyyən intervallarla yoxlanılır. Hamiləlik planlaşdırılırsa yanaşma fərdi müzakirə olunur. Haşimoto olanlar qlütensiz qidalanmalıdırmı? Yalnız çölyak xəstəliyi və ya təsdiqlənmiş qlüten həssaslığı varsa. Digər hallarda qlütensiz pəhrizin Haşimotonun gedişinə təsiri sübut olunmayıb.