Xəstəlik haqqındaMədinə Dilbazi
Tiroid düyünləri: nə vaxt biopsiya, nə vaxt izləmə lazımdır | Dr. Mədinə Dilbazi
Ümumi tibbi məlumat
Əlamətlər: çox vaxt şikayət olmur; böyük düyünlərdə boyunda görünən şişkinlik, boğazda sıxılma, udqunmada və ya nəfəs almada çətinlik; hormon hasil edən düyünlərdə hipertireoz əlamətləri. Diaqnostika: palpasiya, tiroid ultrasəsi (risk təsnifatı — məsələn, ACR TI-RADS), TSH və digər hormonlar; göstəriş olduqda incə iynə aspirasiya biopsiyası (TİİAB); seçilmiş hallarda sintiqrafiya, qida borusunun rentgenoqrafiyası, KT və ya MRT. Biopsiyaya yönəldən ultrasəs xüsusiyyətləri: solid və hipoexogen quruluş, düzənsiz və ya infiltrativ kənarlar, mikrokalsinatlar, "hündürlüyü enindən çox" forma, patoloji limfa düyünü. Ölçü tək başına bədxassəlilik əlaməti sayılmır, lakin biopsiya üçün həddlər düyünün risk kateqoriyasına görə müəyyən edilir (ACR TI-RADS-a görə TR5-də ≥1 sm, TR4-də ≥1,5 sm, TR3-də ≥2,5 sm).
Biopsiya nəticələri (Bethesda sistemi, 2023): I — diaqnostik olmayan, II — xoşxassəli, III — qeyri-müəyyən əhəmiyyətli atipiya, IV — follikulyar neoplaziya, V — bədxassəlilik şübhəsi, VI — bədxassəli. Növbəti addım (izləmə, təkrar biopsiya, molekulyar test, əməliyyat) bu kateqoriyaya görə seçilir. İzləmə: xoşxassəli düyünlər müəyyən intervallarla ultrasəslə izlənilir.
Dr. Mədinə Dilbazinin yanaşması
"Panikaya ehtiyac yoxdur": həkim tiroid düyünü aşkarlanan, kimisinə biopsiya, kimisinə əməliyyat, kimisinə izləmə tövsiyə olunmuş və nə edəcəyini bilməyən pasiyentlərin gündəlik praktikasında ən çox qarşılaşdığı qruplardan biri olduğunu yazır və düyünlərin böyük əksəriyyətinin xoşxassəli olduğunu xatırladır. Biopsiya qərarında həkimin sadaladığı meyarlar: solid-hipoexogen quruluş, düzənsiz kənarlar, mikrokalsinatlar, mərkəzi vaskulyarizasiya (qanlanma), hündürlüyün enindən çox olması, patoloji limfa düyünü. Paylaşdığı klinik nümunədə 15–25 mm ölçülü düyünün məhz böyük olduğuna görə deyil, hipoexogenliyi, mikrokalsinatları və qanlanma xüsusiyyətlərinə görə biopsiyaya göndərildiyini izah edir. "Tiroid hormonlarının normal olması tiroid xərçəngi riskini inkar etmir" — şübhəli düyünlərin biopsiya olunub xərçəng riskinin aydınlaşdırılmasını tövsiyə edir.
Palpasiyanın vacibliyini vurğulayır: paylaşdığı nümunədə düyün əvvəlcə əllə müayinədə aşkarlanıb, sonra ultrasəslə təsdiqlənib. Biopsiya nəticəsinə əsasən əməliyyat, izləmə və ya digər addımlar barədə qərarın birlikdə verildiyini izah edir; düyünlü zobla bağlı "nə vaxt biopsiya, nə vaxt əməliyyat, hansı düyün yalnız kontrolda saxlanılır" suallarına çoxsaylı video və paylaşımlarda cavab verib. Yod çatışmazlığının vəzin böyüməsində rolunu izah edir və düyünlər artıq formalaşdıqdan sonra yod preparatlarının onları aradan qaldırmadığını vurğulayır.