Xəstəlik haqqındaŞirvan Zəkəriyəyev · 09.10.2026

Piylənmə xəstəlikdir: səbəblər və BKİ | Dr. Şirvan Zəkəriyəyev

Bu mətn həkimin OTX tərəfindən hazırlanmış saytındandır və OTX bilik bazasında göstərilir. Tibbi məsləhəti əvəz etmir. Orijinal: endokrinoloqshirvan.az/xestelikler/ceki-ve-metabolizm/piylenme/

Ümumi məlumat

Bədən kütlə indeksi (BKİ). Çəki (kq) boyun kvadratına (m²) bölünür (ÜST təsnifatı): 18,5–24,9 25–29,9 30–34,9 35–39,9 ≥40 Həkim bel çevrəsini də daim nəzarətdə saxlamağı tövsiyə edir. Endokrin: Kuşinq sindromu, metabolik sindrom, insulin müqaviməti və digər hormonal pozğunluqlar. Qeyri-endokrin: düzgün qidalanmamaq, qeyri-aktiv həyat tərzi, genetika. Həkim videoda arıqlamağa mane olan amilləri də sadalayır: ailə-məişət şəraiti, genetik problemlər, psixososial vəziyyət və bəzi hormonal problemlər. Piylənmə nəyə səbəb olur: arterial təzyiqin yüksəlməsi, qanda «pis» xolesterinin artması, şəkərli diabet; hirsutizm (tüklənmə), qadınlarda aybaşı düzənsizliyi, qadın və kişilərdə sonsuzluq, digər hormonal pozğunluqlar; fəqərəarası disklərdə degenerativ dəyişikliklər. Leptin piy toxumasının hüceyrələrində (adipositlərdə) sintez olunur və beyindəki hipotalamusa toxluq siqnalı ötürür.

Normal miqdarı bizi tox saxlayır və yeməklər arasında 4–6 saatlıq fasiləyə şərait yaradır. Leptin çox olanda bədən onu «görməzdən gəlir» — bu, leptin dirəncidir. Nəticədə daimi aclıq hissi, pəhrizin pozulması və çəkidə durğunluq yaranır. Həkimin sözü ilə: «Bədənimizi "düşmən" kimi görməkdənsə, niyə belə davrandığını anlamaq daha doğru olar.» Hormonal problem varsa: ona qarşı müalicə, həyat tərzinin dəyişməsi və pəhriz. Hormonal problem yoxdursa: həyat tərzinin dəyişməsi və pəhriz. Seçilmiş hallarda: metabolik əməliyyatlar (mədə kiçiltmə və s.). Göstəriş olduqda: həkim nəzarətində arıqlama iynələri → Çəki idarəsi və arıqlama iynələri (həkim nəzarətində). Həkimin sözü ilə: «Piylənmə sizin taleyiniz deyil və düzgün müalicə ilə qarşısı alına bilən problemdir.»

Həkimin praktikasında

«Çəki itkisinə nail olmaq üçün ilk öncə mövcud çəkinizə nəyin səbəb olduğunu tapmaq mütləqdir. Ona görə ətraflı müayinə olunmanız tövsiyə olunur.» «Piylənmə bir xəstəlikdir. Və hər bir xəstəlik kimi, bu zaman da ilk öncə mütəxəssis rəyi almağınız çox önəmlidir.» Həkim piylənmə haqqında Səhiyyə TV-nin «Çıxış yolu» verilişində çıxış edib. Bədən kütlə indeksi (BKİ) kalkulyatoru Boyunuzu və çəkinizi daxil edin — BKİ və ÜST təsnifatına görə qiymətləndirmə dərhal göstərilir.

Sual-cavab

Piylənmənin səbəbi həmişə hormonaldırmı? Xeyr, amma sizi ilk müayinə edəcək həkim endokrinoloq olmalıdır: istər hormonal, istərsə də qeyri-hormonal səbəblər əvvəlcə araşdırılmalıdır ( video ). Hormon pozğunluğu arıqlamağa mane ola bilərmi? Bəli. Son zamanlar qidalanma və digər amillərlə bağlı artıq çəkinin altında duran səbəblər çox vaxt hormonal olur. Hormonal problemlər artıq çəkiyə səbəb olur ( video ). Bədən kütlə indeksimi necə hesablayım? Çəkinizi (kq) boyunuzun kvadratına (m²) bölün. 25–29,9 artıq çəki, 30 və yuxarı piylənmədir. Nəticə 30-dan böyükdürsə, endokrinoloqa müraciət edin.