XidmətŞirvan Zəkəriyəyev · 09.10.2026

Arıqlama iynələri və çəki müalicəsi — həkim nəzarətində | Dr. Şirvan Zəkəriyəyev

Bu mətn həkimin OTX tərəfindən hazırlanmış saytındandır və OTX bilik bazasında göstərilir. Tibbi məsləhəti əvəz etmir. Orijinal: endokrinoloqshirvan.az/xidmetler/ceki-idaresi/

Həkimin praktikasında

Göstəriş. «Əziz pasientlər, arıqlama iynələrini hər kəsə yazmırıq. Arıqlama iynəsinə göstərişlər var: bura bel çevrəsinin ölçülməsi, həmçinin bədən kütlə indeksinin ölçülməsi daxildir» ( video ). Təyindən əvvəl bəzi qan testləri və ultrasəs müayinəsi aparılır. İynədən çıxış. «Müəyyən çəki itirildikdən sonra çəkinin geri qayıtmaması üçün arıqlama iynəsindən çıxış üçün kurs müalicələrimiz var. Bu müalicələri etmədən iynələri birbaşa saxlasaq, iştahın geri qayıtması ilə təkrar çəki alınacaq» ( video ).

Özbaşına istifadə olmaz. Həkimin paylaşımından: «Bəzən siz özbaşına, tanış hesabına, reklamda görərək arıqlama iynələrindən istifadə edirsiniz. Təbii ki, yanlışdır. Bu iynələrə nə qədər ehtiyacınız var? Sonrasında ağırlaşma olsa, nə edəcəksiniz? Çəki qayıtmasın deyə nə etməliyik? Bu sualların cavabı biz endokrinoloqlardadır… Bəli, bu iynələr çox yaxşıdır, hətta bəzi problemləri belə düzəldir. Amma həkim nəzarəti olmadan istifadə faciəyə çevrilə bilər.» Həkimsiz «arıqlama» vasitələri. Endokrinoloqun nəzarəti olmadan hormonal dərmanların və arıqlama çaylarının istifadəsi məqsədəuyğun deyil ( video ). Bariatrik cərrahiyyə. Seçilmiş hallarda metabolik əməliyyat (mədə kiçiltmə və s.) müalicə seçimi ola bilər. Həkim 7-ci Beynəlxalq Bariatrik-Metabolik Cərrahiyyə Konqresində (2026) «Bariatrik cərrahiyyə öncəsi endokrinoloqun yanaşması» mövzusunda çıxış edib.

Arıqlama iynələri necə işləyir

Video: Arıqlama iynələri necə işləyir Bu iynələr bağırsaqda sintez olunan hormonlara bənzər maddələrdir (GLP-1 analoqları). İştahı nəzarət altına alır və mədənin boşalmasını ləngidir. Mədəaltı vəzidən insulin ifrazını qidadan asılı şəkildə artırır. Həkimin sözü ilə: «Piylənmənin müalicəsində müasir dövrün ən önəmli dərmanlarından biridir. Həkim nəzarəti altında istifadə edilərsə, heç bir ciddi problem yaratmaz. Həkiminiz sizə arıqlama iynəsi təyin edibsə və bədən kütlə indeksiniz 30-un üzərindədirsə, narahat olmağa dəyməz.» Bu iynələr əvvəlcə şəkərli diabetin müalicəsi üçün tibbə daxil olub, sonradan arıqlatma təsirinə görə piylənmədə də istifadə olunmağa başlayıb ( video ). Bədən kütlə indeksi (BKİ) kalkulyatoru Boyunuzu və çəkinizi daxil edin — BKİ və ÜST təsnifatına görə qiymətləndirmə dərhal göstərilir.

Sual-cavab

Arıqlama iynələri hər kəsə yazılırmı? Xeyr. Göstəriş bel çevrəsi və bədən kütlə indeksi ölçülərək, analizlərdən sonra müəyyən olunur. Sosial mediada qeyri-həkimlərdən yox, bununla məşğul olan endokrinoloqun nəzarəti altında, müalicə ilə birlikdə istifadə olunmalıdır. İynəni dayandıranda çəki geri qayıdırmı? İynə birdən dayandırılarsa iştah geri qayıdır və çəki yenidən artır. Ona görə iynədən çıxış üçün xüsusi kurs planlanır. Uşaqlarda arıqlama iynəsi istifadə oluna bilərmi? Həkimin izahına görə, bəzi GLP-1 aqonistlərinin 12 yaşdan yuxarı, bədən kütlə indeksi yaşa görə 95-ci persentildən yüksək olan uşaqlarda istifadəsinə göstəriş var. Qərarı yalnız həkim verir ( video ). Həkim nəzarəti altında və göstəriş olduqda ciddi problem yaratmır. Özbaşına istifadə ciddi ağırlaşmalara yol aça bilər.